FANDOM


Nieoficjalny słownik gwary zagłębiowskiej i mowy Sosnowiczan.

SłowaEdytuj

  • abeśmy - abyśmy
  • arbacaj/arbajtsant/arbeitsamt - urząd pracy (podczas okupacji hitlerowskiej)
  • arbeitsbuch - książeczka pracy (podczas okupacji hitlerowskiej)
  • arbeitskarta/arbajtskarta - karta pracy (podczas okupacji hitlerowskiej)
  • asz - aż
  • auto - autobus
  • az/aze - aż
  • bachnąć - zarzucić
  • bachor - dziecko
  • bałor/baor - bauer
  • bandzioch - brzuch, kałdun
  • baraki - domki przy dawnej hucie Katarzyna (nazwa z książki Ludzie Bezdomni)
  • baraszek - domek
  • barzo - bardzo
  • bateryjka -latarka
  • becka - beczka
  • bedom - będą
  • bejcować - kłamać
  • belątać się- włóczyć się
  • berbelucha - wódka
  • bered - beret
  • beretka - beret
  • bez - przez
  • bębenusek - bębenuszek
  • będo - będą
  • bieliłach - bieliłam
  • bierę - biorę
  • bijciez - bijcież
  • biurwa - urzędnik/biurokrata
  • blak - blakł
  • bober - bób
  • bojcora - plotkara
  • bojcorz - plotkarz
  • bojisko/boisko - klepisko w stodole
  • bombelki - jądra
  • bosaki - obuwie po domu
  • brad - brat
  • Brazylia - teren odległy od innych ludzkich siedzib.
  • Brezelia - Brazylia/teren odległy od innych ludzkich siedzib.
  • bryle - okulary
  • brzęk - brzękł
  • brzydźki - brzydki
  • budrysówka - dawna szkoła numer 9
  • bufle - ziemniaki
  • bułek – byłem
  • bydlarz - hodowca bydła
  • bydziemy - będziemy
  • byłbych - byłbym
  • bzdury - kłamstwa
  • całujciez - całujcie
  • capka - czapka
  • cas - czas
  • casem - czasem
  • cebrzyk - drewniane naczynie do noszenia wody
  • cego - czego
  • cekać - czekać
  • celadź - czeladź
  • Celadź - Czeladź
  • cem - czym
  • cepic - czepić (przy oczepinach)
  • ceść - część
  • cęsto - często
  • cęstuje - częstuje 
  • chabina - gałązka
  • chachar - człowiek niższego stanu, wieśniak
  • charowołak – ciężko pracowałam
  • chcioł - chciał
  • chędożyć - czyścić
  • chimlok - złośliwy sąsiad
  • chlib - chleb
  • chliw - chlew
  • chłodź - chodź
  • chłolera - cholera
  • chrape - chrapię
  • chrosta - krosta, wrzodzianka
  • chto - kto
  • chuligan - chuligan (z ros.)
  • chuta - huta
  • chybnou - chybnął
  • ciekać - biegać
  • ciepać - ciskać
  • ciesy - cieszy
  • cimel - wróbel
  • ciućma - fajtłapa (kob.)
  • ciućmok - fajtłapa (męż.)
  • cłek - człek/człowiek
  • coło - czoło
  • corny - czarny
  • copka - czapka
  • cóześ - cóżeś
  • cug - przeciąg
  • cworty - czwarty
  • cy - czy
  • cyganić - kłamać
  • cyli - czyli
  • cypek - czepek ludowy
  • cyrwona - czerwona
  • cysarz - cesarz/car
  • cysty - czysty
  • cyśte - czyste
  • czaj - herbata (z ros.)
  • czajnik - czajnik (z ros.)
  • czostkiem - czosnkiem
  • czszy/czy - trzy
  • czy - trzy
  • czynaście - trzynaście
  • ćtyry - cztery
  • dacza - mały domek letniskowy (z ros.)
  • dawać pozór - pilnować
  • derektor - dyrektor
  • derektór - dyrektor
  • desc - deszcz
  • djos - diabeł
  • dłuzy - dłuzej
  • do Belgje - do Belgii
  • do Francje - do Francji
  • do kopalniuf - do kopalni
  • do ksztu - do chrztu
  • dobro - dobra
  • dochtór - doktor
  • dochtor - doktor
  • dociek - dociekł
  • doktór - doktor
  • dołbyś - dałbyś
  • dołecek - dołeczek
  • dom - dam
  • donos - donos (z ros.)
  • dopiek - dopiekł
  • dopiyro - dopiero
  • dopolona - niegrzeczna
  • dopolony - niegrzeczny
  • dorożka - dorożka (z ros.)
  • dosiek - dosiekł
  • doś - dość
  • dotłuk - dotłukł
  • dowlek - dowlekł
  • doiwlók - dowlókł
  • druszlak - durszlak
  • druzba - drużba
  • druzyna - druzyna
  • drynda - dorożka konna
  • dugo - długo
  • dum - dom
  • duperszwanc - pierdoła, grat, wypierdek, badziewie, popierdółka, bubel, fajans, rupieć, szpargał
  • durchlassachein - przepustka uprawniająca do podróży w okupowanych krajach (podczas okupacji hitlerowskiej)
  • duzy - duży
  • dyrektór - dyrektor
  • dziamlać - jeść powoli
  • dzidek - dziadek
  • dzie - gdzie
  • dziefczynka - dziewczynka
  • dzieucho - dziewucho
  • dzieza - dzieża (naczynie służące do rozczyniania mąki i wyrastania ciasta chlebowego)
  • dzisiok - dzisiaj
  • Dziwo - imię żeńskie
  • dzwonio - dzwonią
  • dźwirze - drzwi
  • f - w
  • fakt autentyczny - fakt
  • fała - chwała
  • fartusek - fartuszek
  • ferdymanka - dziewczyna lubiąca się stroić
  • fieranka - firanka
  • firlotka - ubijak
  • fitka - zupa kartoflana/jarzynow
  • Francisek - Franciszke
  • francuz - bułka paryska
  • furyjok - fujara
  • gadzina - bydło i drób domowy
  • garnusek - garnuszek
  • garus/garusek/kwaśne - zupa owocowa
  • gąsecka - gąseczka
  • geto - getto
  • grajfać się - robić coś powolnie
  • grok - groch
  • grusk - gruszka
  • gryfny - zwinny, szybki
  • grysik - kasza manna
  • grzybuszek - grzyb(ek)
  • gibko - szybko
  • glińdzić - gadać dużo, bez sensu (ględzić)
  • glimdzić - jeść powoli
  • gluchnąć - raptem wodę wylać
  • głupsiata - głupstwa
  • głońni - głodni
  • Glykal - Gluck Auf
  • godos - gadasz
  • goniom - gonią
  • gorącka - gorączka
  • gornek - garnek
  • goś - gość
  • goży - gorzej
  • gwaryyy - gwary
  • gzy - figle, zabawy
  • gzić sie - zachowywać się frywolnie
  • hamrać - gryźć, targać
  • hapeć - pantofel
  • Hasie - Pogoń
  • Herunek - Hieronim
  • hulać - tańczyć, bawić się
  • hurgot - osoba szybka, postrzelona, najpierw robi potem mysli
  • hurtać - ?
  • idę do magli - idę do magla
  • idom - idą
  • idźta - idżcie
  • idźze - idźże
  • ij - jej
  • inkluzy - zaczarowane monety
  • inną razą - innym razem
  • ino - tylko
  • insych - innych
  • iroda - uroda
  • iś - iść
  • iś do Sosnowca - iść do Śródmieścia (w przypadku Sosnowiczan z innych dzielnic)
  • jabka - ziemniaki
  • jadziem - jadę
  • jagody - twarz, policzki
  • jajech - jajek
  • jakzem - jakżem
  • jankor - zmartwienie
  • jascąb - jastrząb
  • jascur - jaszczuer
  • jenna - jedna
  • jesce - jeszcze
  • jeś - jeść
  • jez - jest
  • jezdem - jestem
  • jezdze - jeżdżę
  • jędra - skarbnik
  • ji - jej
  • jidem - jadę
  • jino - jeno
  • jo - ja
  • juześ - już żeś
  • k sobie - na lewo
  • kacka - kaczka
  • kacor - kaczor
  • kady - dokąd
  • kafelek - kafelka
  • kaj - gdzie
  • kajś - gdzieś
  • kamiej - kamień
  • kapłon - kapłan/ksiądz
  • kapota - kurtka
  • kapuściarz - mieszkaniec ziemi olkuskiej
  • karyga - dziewczyna
  • kastka - węglarka
  • Katażynaa - Katarzyna
  • kawalir - kawaler
  • kazewa - kazać
  • Kaźmierz - Kazimierz Górniczy
  • Kaźmirz - Kazimierz (imię)/Kazimierz Górniczy
  • kazujo - każą
  • kciałem - chciałem
  • kęs - kawał
  • kfiad/kfiat - kwiat
  • kiecka - sukienka
  • kiej - gdy?/jak?
  • kiejście - kiedyście?
  • kielisek - kieliszek
  • kierownik - kierownica
  • kiesik - kiedyś
  • kipa - kapelusz żeński
  • kiszka - kaszanka, kasza, zsiadłe mleko?, długi i wąski korytarz, coś nieciekawego, kiepskiego
  • kląk - kląkł
  • klipa - ciapa, niezdara, ktoś nieogarnięty
  • klunkier - łachman, pierdoła, grat, wypierdek, badziewie, bubel, fajans, rupieć, szpargał
  • kluce - klucze
  • klusek - kluska
  • kłame - kłamię
  • kłobuk - kapelusz męski
  • kłykieć - pięść
  • kobita - kobieta
  • kociuby - krótkie/poobgryzane paznokcie
  • koleżejski - koleżeński
  • kołbuk - kapelusz męski
  • kompe - kąpię
  • konfiety - cukierki
  • koniarz - hodowca koni
  • kopalnia zięciów - Kopalnia Kuźnica-Zięciów
  • koralicki - koraliczki
  • kormel - hanys
  • korpiel - brukiew
  • kosulka/kosulina - koszulka
  • kosturbok - ktoś niedzisiejszy/dopiero co wstał z łóżka, rozczochrany, ma włosy w nieładzie
  • koza - odsiadywanie kary (np.: zostawanie w szkole po lekcjach)
  • kozdy - każdy
  • kozieł - kozioł
  • kozusyna - kożuch
  • koż - kos
  • koździutki - każdziutki
  • krawatka - krawat
  • kreple - pączki
  • krupczatka - rodzaj mąki (z ros.)
  • kszan - chrzan
  • kszest - chrzest
  • któz - któż
  • kubaj/kuboj - kaptur
  • kubło - kubeł
  • kubracek - kubraczek
  • kuciuby - krótkie/poobgryzane paznokcie
  • kukułecka - kukułeczka
  • kwaretka/kwaterka - miara napoju lub naczynie
  • lasecka - laseczka
  • leberber - rewolwer
  • legać - kłaść się
  • lelija - lilja
  • lezy - leży
  • listecek - listeczek
  • lnum - lnu
  • loga - laga
  • łame - łamię
  • łańcusek - łańczuszek
  • łeb - głowa
  • łobiodałaś - opowiadałaś
  • łobrona - obrona
  • łocieć - łokieć
  • łodejdź - odejdź
  • łofce - owce
  • łogrółmne - ogromne
  • łojciec/łojciedz - ojciec
  • łokno - okno
  • Łokradzionów - Okradzionów
  • Łolkus - Olkusz
  • łucho - ucho
  • łósmy - ósmy
  • łyzka - łyżka
  • machorka - tytoń
  • magiel - w wyrazie idę do magli: idę do magla
  • majgać - przewracać
  • mamlać - gryźć jak bez zębów/ obgryzać np.: długopisy
  • mamulicka - mamusie
  • mars - marsz
  • mas - masz
  • masarz - rzeźnik
  • maściupla - pieczonki, prażonki, duszonki
  • matusia - matka
  • merechy - podkradanie z cudzych ogrodów owoców
  • merka - komar
  • merla - komar
  • meszty - wsuwane tenisówki
  • mie - mnie
  • mieszkam na Hasiu - mieszkam na Pogoni
  • mietła - miotła
  • mięk - miękł
  • milk - milkł
  • mioł - miał
  • Mirjonna - Mirjana
  • mliko - mleko
  • młoducha - kobieta, która niedawna wyszła za mąż
  • młynorz - młynarz
  • mnozo - mnożą
  • mojo - moja
  • mom - mam
  • mosz - masz
  • motór - motocykl
  • mug - mógł
  • murorz - murarz
  • muse - muszę
  • muwie - mówię
  • mók - mókł
  • móndry - mądry
  • móndrzejszo - mądrzejszy
  • mówiom - mówią
  • myjał - mył
  • na - masz
  • na (dowolnej dzielnicy lub osiedlu) - w (dowolnej dzielnicy lub osiedlu)
  • na doly - na dole
  • na koniak - na koniach
  • na kopalnie - na kopalni (np.: na kopalnie robisz)
  • na Ludwigu - na Ludwiku
  • nabrzęk - nabrzękł
  • naciek - naciekł
  • nadpęk - nadpękł
  • nadtłuk - nadtłukł
  • nadżółk - nadżółkł
  • nagrywejcie - nagrywajcie
  • najis - najesz
  • naju - nas
  • nalewajka/nalewka - łyżka wazowa, chochla
  • nałuczycielka - nauczycielka
  • namięk - namiękł
  • namók - namókł
  • napiek - napiekł
  • naprost - na wprost
  • nas - nasz
  • nasiąk - nasiąkł
  • nasiek - nasiekł
  • nasypoł - nasypał
  • naśmiwocie - naśmiewacie
  • natłuk - natłukł
  • nawlek - nawlekł
  • nawlók - nawlókł
  • nawyk - nawykł
  • nazdepnąć - nadepnąć
  • ni - ani/niej
  • nieboracek - nieboraczek
  • nieboze - nieboże
  • niechze - niechże
  • niemotworz - nieudacznik
  • niepościwy - niepoczciwy
  • nik - nikł
  • nij - niej
  • niy - nie
  • niy wiym - nie wiem
  • nizinier - inżynier
  • nizsy - niższy
  • nózka - nóżka
  • obacówać/obcówać - oglądać
  • obciek - obciekł
  • objestny - obżarty
  • oblek - oblekł
  • oblekać się - ubierać się
  • oblók - oblókł
  • obmeresić - obciąć
  • obrzęk - obrzękł
  • obsiek - obsiekł
  • obtłuk - obtłukł
  • obuwać się - wkładać buty
  • ochwiarować - ofiarować
  • ociek - ociekł
  • ocielonki - krowy
  • ocka - oczka
  • ocy - oczy
  • odciek - odciekł
  • oddzilana - oddzielana
  • odeńć - ?
  • odmięk - odmiękł
  • odmók - odmókł
  • odrzek - odrzekł
  • odtłuk - odtłukł
  • odwlek - odwlekł
  • odwlók - odwlókł
  • odwyk - odwykł
  • ogiej - ogień
  • ogienecek - ogieneczek
  • ogródecek - ogródeczek
  • ojciedz - ojciec
  • ojze - ejże
  • okąpać się - wykąpać się
  • okrez - okres
  • opatek - opłatek
  • opiek - opiekł
  • orzek - orzekł
  • osiąk - osiąkł
  • osiek - osiekł (obciął)
  • ospa - otręby zbóż
  • ostrużny - ostrożny
  • oświecić światło - zaświecić światło
  • ot - od
  • otfór - otwór
  • otłuk - otłukł
  • otóz - otóż
  • owlek - owlekł
  • owlók - owlókł
  • ozmarkocić się - zmartwić się
  • pacze - patrzę
  • paczka masła - kostka masła
  • pamiyntam - pamiętam
  • panic - panicz
  • pałas - pałasz
  • parasolka - parasol
  • Pardołówka - Jeneralska Góra
  • parobecek - parobeczek
  • parzyć się - kopulować
  • pastyrka - pasterka
  • pecynek - bochenek chleba
  • pedzieć - powiedzieć
  • perki - ziemniaki
  • pęk - pękł
  • pichac - wieśniak/mieszkaniec ziemi olkuskiej
  • pieczonki - duszonki
  • piek - piekł
  • piekarniok - piekarnia
  • Pierdołówka - Jeneralska Góra
  • pierę - piorę
  • pierszożenny - pierwszorzędny
  • pierwsa - pierwsza
  • pieszczonek - pierścionek
  • pieterek/piterek - portfel
  • Pietrek - Piotrek
  • pieńć/pieńdź - pięć
  • piętka - pierwsza kromka chleba (najmniejsza, po obu stronach)
  • pigułki - tabletki
  • pirwa - najpierw
  • pirwsy - pierwszy
  • pise - pisze
  • piszom - piszą
  • piznąć - uderzyć
  • płakałach - płakałam
  • płanetnicy - ludzie olbrzymy
  • po połunniu - po południu
  • poblak - poblakł
  • pobrzęk - pobrzękł
  • pocekajno - poczekaj
  • poceśne płótno - płótno konopne, cieńsze od zwykłego zgrzebnego
  • pociek - pociekł
  • pocirz - pacierz
  • poczciorka - listonoszka
  • poczebne - potrzebne
  • pod depo - pod rękę/pod pachę
  • podkoszulka - podkoszulek
  • podmok - podmokł
  • podmók - podmókł
  • podpiek = podpiekł
  • podsiąk - podsiakł
  • poduska - poduszka
  • pokruse - pokruszę
  • polegutku - ?
  • poliwka - polewka
  • polszczyznom - polszczyzną
  • pomarańcz - pomarańcza
  • pomilk - pomilkł
  • pomrzewa - poumierać
  • pomyśnie - pomyślnie
  • pon - pan
  • pon druzyna - starszy starosta
  • poni - pani
  • popiek - popiekł
  • popiołecek - popiołeczek
  • pora - por
  • porywacz - złodziej
  • posed/posedł - poszedł
  • posiek - posiekł
  • postrzoł - choroba
  • poślijciez - poślijcie
  • patańcujo - potańcują
  • potczymacie - podtrzymacie
  • potłuk - potłukł
  • potym - potem
  • poutory - półtora
  • powim - powiem
  • powlek - powlekł
  • powlók - powlókł
  • poządny - pożądny
  • pozołdy - słodycze
  • pozołdziorz - ktoś, kto uwielbia słodycze
  • pożeenidź - pożenić
  • pożółk - pożółkł
  • pójdźciez - pójdźcie
  • pracoaem - pracowałem
  • pracuję/pracowałem u Dietla - pracuję/pracowałem w Politexie
  • pracuję/pracowałem u Schöna - pracuję/pracowałem w Intertexie
  • prose - proszę
  • prose was - proszę was
  • prosono - proszono
  • pruciać - szukać, gmerać, tropić
  • przajać - sprzyjać
  • prządki - szpule
  • przebość - przekłuć czymś ostrym/przebić rogami
  • przeciek - przeciekł
  • przekabacić - przekonać kogoś do swoich racji
  • przekazywaliii - przekazywali
  • przemięk - przemiękł
  • przemok - przemokł
  • przemók - przemókł
  • przeląk - przeląkł
  • przepiek - przepiekł
  • przesiąk - przesiąkł
  • przetłuk - przetłukł
  • przewlek - przewlekł
  • przewlók - przewlókł
  • przeżółk - przeżółkł
  • przeździoł - przejrzał
  • przodek - ?
  • przyblak - przyblakł
  • przykląk - przykląkł
  • przymilk - przymilkł
  • przypiek - przypiekł
  • przyrzek - przyrzekł
  • przytłuk - przytłukł
  • przyoblek - przyoblekł
  • przyoblók - przyoblókł
  • przywlek - przywlekł
  • przywlók - przywlókł
  • przywyk - przywykł
  • przyżółk - przyżółkł
  • przyźryjcie - przyjrzyjcie
  • psujo - psują
  • pszynajmi - przynajmniej
  • ptasicek - ptaszek
  • ptok - ptak
  • ptoszek - ptaszek
  • pufa - puf
  • pulares - portfel
  • pularys - portmonetka
  • puźni - później
  • pyskować - kłócić się
  • rabunek - zwyczaj płatania figli i psót o świcie w Wigilię
  • raby - jeńcy
  • rącka - rączka
  • raniec - plecak, tornister
  • razech/raześ - raz?
  • rąbe - rąbę
  • reszka - reszka
  • retować - ratować
  • riebiata - dzieci
  • robiom - robią
  • rokuf - roków
  • rozbirać - rozbierać
  • rozmięk - rozmiękł
  • rozmok - rozmokł
  • rozmók - rozmókł
  • rozpęk - rozpękł
  • rozsiek - rozsiekł
  • roztłuk - roztłukł
  • rozumie - rozumiem
  • rozwlek - rozwlekł
  • rozwlók - rozwlókł
  • rozwściek - rozwściekł
  • rózcka - rózga
  • ruby - gruby
  • ruciany - zrobiony z ruty
  • rus - rusz
  • rusys - ruszysz
  • rużowy - różowy
  • rypać - szybko biec, dobiec
  • rypnąć - nagle mocno uderzyć
  • ryży - ryży
  • rzek - rzekł
  • rzekać - modlić się
  • s - z
  • s kuli - z powodu
  • sabla - szabla
  • sacunek - szacunek
  • sadecek - ?
  • sady - płowy (np.:koń)
  • sam - tu
  • sameśta - same jesteście
  • sanować - szanować
  • saty - szaty
  • scęści - szczęści
  • scęście - szczęście
  • schodź - zwodź
  • schytać - schwytać
  • scyrość - szczerość
  • sebłóczyć się - rozebrać się
  • selma - szelma
  • sepce - szepce
  • sersy - szerszy
  • seść - sześć
  • sfataliźmy - swataliśmy
  • siąk - siąkł
  • siek - siekł
  • siemieniatk - zupa z siemienia konopnego
  • sikorecka - sikoreczka
  • skace - skacze
  • skizić się - upić się
  • skolko - ile
  • skorbelacha - szabla
  • skódny - ?
  • skrzypiec - skrzypek
  • skuńcz - skończ
  • suf/suw - słów
  • surgot - osoba, której wszędzie pełno, jest wesoła, radosna i bardzo szybka
  • solik - szalik
  • som - są
  • Sosnówka - Sosnowiec
  • sósta - szósta
  • spiek - spiekł
  • spinacze - żabki
  • śpiesy - śpieszy
  • śpiwać - śpiewać
  • sprać - pobić, znęcać się
  • stajać - stawać
  • staraliźmy - staraliśmy
  • starem - starym
  • starsy - straszy
  • stawinoga - żarłok
  • sterać się - zmęczyć się/przepracować
  • stępór - stępor
  • stłuk - stłukł
  • stojo - stoją
  • stolicek - stoliczek
  • strzyga - dziewczyna sprytna, szybka i bystra
  • strzyga - dziecko, które urodziło się z zębami
  • słonce - słońce
  • słychałem - szłyszałem
  • słyzyła - służyła
  • smalec - szmalec
  • smarkać się - -mieć katar
  • smaty - szmaty
  • smentarz - cmentarz
  • smerać/smyrać - łaskotać
  • śnurek - sznurek
  • śnuruwka - sznurówka
  • śnuruwecka - sznuruweczka
  • szmalcownik - przemytnik
  • szmigust - śmigus
  • subienica - szubienica
  • swacha - swatka
  • swojom - swoją
  • sydło - szydło
  • sykować - szykować
  • syr - ser
  • syroki - szeroki
  • szczelajóm - sztrzelają
  • szczelanie - strzelanie
  • sze - wsze
  • szeź - sześć
  • szlenkota - słota
  • szprync - żart
  • szos - droga
  • szwarcówka - rodzaj spirytusu
  • ściek - ściekł
  • ściernie - ściernisko, pole po zżęciu zboża
  • ścizka - ścieżka
  • ślacheckie - szlachecki
  • ślachta - szlachta
  • śleper - pomocnik górnika, ładowacz
  • śleść - zleźć
  • ślize - zejde
  • śmirny - grzeczny
  • śmisny - śmieszny
  • śpiesy - śpieszy
  • śpik - sen
  • śrybło - srebro
  • śturmok - ciapa, niezdara, ktoś nieogarnięty
  • śwarny - ładny
  • świca - świeca
  • świerk - świerkł
  • taboretka - taboret
  • talirz/taliz - talerz
  • tamuk - tam
  • tańcujze - tańczże
  • tasia - siatka/torebka
  • tłuk - tłukł
  • to kubło - tan kubeł
  • toch - tom
  • tramwajka -tramwaj
  • trepy - ciężkie buty/buty wojskowe/sandały francuskie
  • Tucznababa - Tucznawa
  • tukej - tutaj
  • tumacz/tumocz - tłumacz
  • tutok - tutaj
  • tyk - tych
  • tyrpać - szturchać/trącać, np.: Tyrpnijmy sie kieliskami
  • tyż - też
  • tyź - tyś, ty
  • ubierać (coś) - zakładać (coś)
  • ubierać się do figury - bez płaszcza, lżej
  • uchynąćsię - wstrząsnąć sobie grzbiet
  • uchynięty - skrzywiony, chory umysłowo
  • uciek - uciekł
  • uciesy - uczieszy
  • ucynki - uczynki
  • ujźre - ujrze
  • ukląk - ukląkł
  • uląk - uląkł
  • umiaam - umiem
  • umie - umiem
  • umilk - umilkł
  • umita - umiecie
  • uozmarkociś się - zmartwić się
  • uparzyć - zrobić kawał drogi
  • upiek - upiekł
  • urzek - urzekł
  • usiodka - ubikacja/wychodek
  • usłuseć - usłyszeć
  • usy - uszy
  • uświerk - uświerkł
  • utłuk - utłukł
  • w Będziniu - w Będzinie
  • w Sosnowcuu - w Sosnowcu
  • w zocy - w źrenicy, w znaczeniu w centrum uwagi
  • wartać - mieć wartość
  • warzyć - gotować
  • wase - wasze
  • watolina - watolina
  • wchodźta - wchodźcie
  • wciek - wciekł
  • wcora - wczoraj
  • wesół - wesoły
  • weźze - weź
  • wi - wie
  • wiano - posag
  • widzis - widzisz
  • (np.: wie pan) cooo - wie pan co
  • wiecór - wieczór
  • wieprzki - agrest
  • wieźgierny - atrakcyjny
  • wilcy - wilki
  • wilgny - wilgotny
  • wim/wiym - wiem
  • winogron - winogrono
  • wionek - wianek
  • wionecek - wianeczek
  • wiwant - ?
  • wiy - wie
  • wlek - wlekł
  • wlók - wlókł
  • wodzianka - śląska wodzionka
  • wolis - wolisz
  • wolnoś - wolność
  • wraze - wsadzę
  • wrypiać - wlepiać
  • wsiąk - wsiąkł
  • wstązecka - wstążeczka
  • wsuć - wsypać
  • wsyćkie - wszytskie
  • wsyćkim - wszystkim
  • wsyćko - wszytsko
  • wszyndzie - wszędzie
  • wściek - wściekł
  • wściubiać się - wtrącać się (w nieswoje sprawy)
  • wtarabanić się - wejść bez pozwolenia/z wysiłkiem
  • wwlek - wwlekł
  • wwlók - wwlókł
  • wyblak - wyblakł
  • wybledzonaś - pobladła (rzeczownik)
  • wyciek - wyciekł
  • wycili - wycieli
  • wyciorać się - ubrudzić/wytarzać się
  • wyćwika - dryl, ostre wychowanie
  • wydawać się - pójść za mąż
  • wyjo - wyją
  • wykrętac - oszust
  • wyląk - wyląkł
  • wymięk - wymiękł
  • wymók - wymókł
  • wynieśze - wynieśże
  • wynik - wynikł
  • wynochwić - wynaleźć
  • wyńdzie - wyjdzie
  • wypalajo - wypalają
  • wypiek - wypiekł
  • wyrko - łóżko
  • wyrzek - wyrzekł
  • wysiąk - wysiąkł
  • wysiek - wysiekł
  • wysła - wyszła
  • wysyty - wyszyty/uszyty
  • wytłuk - wytłukł
  • wywlek - wywlekł
  • wywlók - wywlókł
  • wyzgiernica - panna szykowna, intrygująca, przykuwająca uwagę, atrakcyjna
  • wyzsy - wyższy
  • wyżółk - wyżółkł
  • wzina - wzieła
  • wzion - wział
  • z żołniyżami - z żołnierzami
  • za renkee - za rękę
  • zaciek - zaciekł
  • zaląk - zaląkł
  • zalicać - zalecać
  • zamilk - zamilkł
  • zamók - zamókł
  • zanik - zanikł
  • zaroz - zaraz
  • zarzek - zarzekł
  • zazartować - zażartować
  • zbiercie - zbierzcie
  • zbiraj - zbieraj
  • zblak - zblakł
  • ze - że
  • ze szami - ze wszami
  • zeby - żeby
  • zelazne - żelazne
  • zaba - żaba
  • zabacyła - zobaczyła
  • zabiercie - zabierzcie
  • zabocyć - zapomieć
  • zabrać się - dobrze/lepiej wygladać
  • Zagłymbie - Zagłębie
  • zajebe - zajebię
  • zajzajer - coś: kwaśnego/ohydnego/wstrętnego, upał/duchota
  • zakąska - zakąska (z ros.)
  • zapiek - zapiekł
  • Zapusty - Karnawał/Ostatki
  • zasiek - zasieł
  • zastrzoł - choroba
  • zatłuk - zatłukł
  • zawdy - zawsze
  • zawlek - zawlekł
  • zawlók - zawlókł
  • zawrzeć - zamknąć
  • zdzira - prostytutka
  • zeblec - zdjąć odzież
  • zem - żem
  • zewlek - zewlekł
  • zewlók - zewlókł
  • ziazia/ziaziu - uszkodzenie ciała (zwracając się do dziecka)
  • zimia - ziemia
  • zimnioki - ziemniaki
  • zimno - dreszcze, opryszczka
  • zląk - zląkł
  • złape - złapię
  • zmięk - zmiękł
  • zmilk - zmilkł
  • zmók - zmókł
  • znajduch - bękart
  • znaam - znam
  • znik - znikł
  • zno - zna
  • zoden - żade
  • zrobieła - zrobiła
  • zrzek - zrzekł
  • zsiek - zsiekł
  • zsywać - zszywać
  • zwawy - żwawy
  • (zwierze) się leni - (zwierze) linieje
  • zwirz - zwierz
  • zwlek - zwlekł
  • zwlók - zwlókł
  • zwyk - zwykł
  • zygor - zegar
  • zżółk - zżółkł
  • żebych - żebym
  • żeniaty - żonaty
  • żodny - żaden
  • zol - żal
  • żołniyż - żołnierz
  • żółk - żółkł
  • źgnąć się - ukłuć się
  • źgnąć/źgło mnie - zabolało

Powiedzenia i PrzysłowiaEdytuj

  • Ona już pod hunorem - Ona już w ciąży
  • Kaczki ludzie pędzają - Gdy widzą pijanych na ulicy
  • Żydów bije - Gdy ktoś drzemie kiwając się
  • Twoja dusa w trepach chodzi - Gdy ktoś mówi niedorzecznie
  • Jak przywalę bez dupę - Jak przywalę przez dupę
  • Psia Marcha - przekleństwo tłumaczone jako psia mać, psia krew, psia jucha, psia morda lub motyla noga
  • Mieć dupę jak Stary Sosnowiec - mieć rozległe? pośladki
  • Mieć nogi jak kolumny Zagłębia - mieć długie nogi (chodzi o kolumny Kina Zagłębie)
  • ło psia dusa - przekleństwo
  • idzie burza od Zagórza - powiedzonko gdy idzie burza
  • klituś bajduś - powiedzonko - jest okej
  • pędzim na Będziń - powiedzonko gdy jedzie się do Będzina
  • Kiedy Barbórka po wodzie w Boże Narodzenie po lodzie
  • Barbórka święta o górnikach pamięta
  • Gdy górnik pracuje w nocy to mu Święta Barbórka stoi do północy
  • Jak Kuba Bogu tak Bóg Kubie
  • Nie miała baba kłopotu, kupiła se prosie
  • Chłopak z Czeladź sobie poradzi
  • O zalewajko, ty zup królowa, kto Ciebie nie zna, nie chowa się zdrowo

ZasadyEdytuj

Gwara ZagłębiowskaEdytuj

  • zachowanie dawnego zakończenia aorystu, w pierwszej osobie l. poj. czasu przeszłego (-ach, -ech → -ak, -ek), np.: bułek – byłem, charowołak – ciężko pracowałam
  • przejście wygłosowego -ch w -k, np.: w nosyk cosak, ik
  • -o jako końcówka przymiotników w 3 os. l. poj. rż., np.: dobro baba
  • mazurzenie, np.: sacunek, zaba, capka
  • rusycyzmy w sferze leksykalnej, np. raniec - plecak, tornister; śmirny - grzeczny, spokojny; skolko - ile; konfiety - cukierki; riebiata - dzieci.
  • udźwięczniająca fonetyka krakowsko-poznańska, np.: bered Adama, płod upad
  • labializacja, np.: łociec, łokno, łobrona
  • obecność głosek pochylonych, np.: mom, jo, dóm, syr
  • przejście wygłosowego -ą w -om, np.: są → som, idą → idom
  • uproszczenie zbitek spółgłoskowych, np.: jastrząb → jascąb
  • twarde zakończenie tematu czasowników, np.: kąpe, kłame, rąbe, chrape,
  • różny od ogólnopolskiego rodzaj rzeczowników, np.: krawat – krawatka, parasol – parasolka, kluska – klusek, taboret – tabor(et)ka, puf – pufa, por – pora
  • twarda wymowa litery "ń" - słonce, w koncu

Mowa SosnowiczanEdytuj

  • Twarda wymowa form czasownikowych miękkotematowych
  • fonetyka międzywyrazowa udźwięczniająca
  • mazurzenie (wariantywność realizacji)
  • o przed spółgłoską nosową przechodzi w ó/o (duża wariantywność realizacji)
  • e przechodzi w i/y/é//e (wymowa standardowa) zachowanie spółgłosek pochylonych (ścieśnionych) (duża wariantywność realizacji)
  • -ej przechodzi w -i/-y (duża wariantywność realizacji)
  • o przed spółgłoską r przechodzi w ó//o (wymowa standardowa)
  • y przed samogłoską r przechodzi w e//y (wymowa standardowa)
  • i przed spółgłoską ł przechodzi w e
  • częsta labializacja//wymowa standardowa (wariantywność realizacji)
  • akcent krakowski
  • uproszczenie i upodobnienia grup głoskowych np.: fsz w sz, gdź w dź, ślń w śń, ść w ś, kł w k, tł w t, gł w g, strz w szcz, trz w cz (wariantywność realizacji)
  • upodobnienie n do tylnojęzykowego k na granicy morfemów
  • ch przechodzi w k
  • zanik zwarcia ń kończącego sylabę
  • prejotacja (wariantywność realizacji)
  • brak przegłosu e w o
  • rok - roki (w liczbie mnogiej)
  • rodzaj gramatyczny niestandardowy
  • deklinacja (wariantywność realizacji)

ŹródłaEdytuj

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki